V.
Nähst der Kirche ist insbesondere der hier vorhandenen Kommenturei zugedenken, welche eine sehr alte und nicht lange nach dem anfange des Ritterlichen Johanniter ordens errichtete Stiftung ist, wie solches aus Albrechts des Bären zuvor angeführter urkunde zusehen, und in dem folgenden VI. Th. IV. K. nebst den alhier gewesenen Kommenduren, mit mehren wird angeführet werden. Für (ietzo wollen wir nur folgende urkunden über gewisse schenkungen mitnehmen.
A. 1313 vereigenete die Markgräfin Anna den Johanniter Rittern in Werben einige äkker, welche ein Bürger in Werben, Jakob von Pasewalk, im dorfe Klinke geschenket:
CumSancta sit cogitatio exorare pro defunctis, & in pios usus aliquam partem bonorum temporalium convertere Actio sit salubris, Nos Anna Dei gratia Vratzlaviensis ducissa quondam Brandenburgensium Marchionissa, cupientes non latere omnes quibus presens scriptum exhibebitur, recognoscimus in hiis scriptis publice protestantes, quod pro Salute animarum Marchionis Hermanni Principis incliti, Quondam Thori nostri consortis felicis memorie progenitorumque suorum ac nostrarum trium quartalium agrorum quos Jacobus de Posewalck in Werben Civis noster dilectus & providus sua pecunia comparavit in Villa Clince sitorum proprietatem donavimus & per presentes donamus. Filii nostri Karissimi Domini Woldemari Brandenburgensis Marchionis principis incliti voluntate nihilominus accedente Religiosis Viris fratribus Sancti Johannis Domus Hospitalis in Werben justo proprietatis titulo: ipsos agros perpetuis temporibus libere possidendos. Renunciantes omnibus juribus, precariis, servitiis & aliis quibuscunque angariis que nobis & nostris successoribus in posterum cedere possunt de iisdem pro quo predicti fratres unam missam diebus singulis in perpetuum servabunt & servare debent nullo die obmisso pro salute animarum omnium predictarum. Et ut hec ipsis donacio immobilis perseveret presenti littere sigillum nostrum duximus apponendum, presentibus famosis & strenuis militibus videlicet Domino Friderico & Domino Gheuchardo de de Alvensleve Domino Heinrico Schenken, Domino Droyschkoe, Domino de Konigsmark, Ottone, quorum usi sumus consiliis in hac parte. Datum anno Domini millesimo trecentesimo XIII. in Werbenno in Die Beati Jacobi Apostoli.
Welche vereigenung nachgehends A. 1317 der junge Markgraf Johannes wiederholet:
In nomine Domini amen. Cum sancta sit cogitacio exorare pro defunctis & in pios usus partem bonorum temporalium convertere actio sit salubris. Nos Johannes Dei gratia Brandenburgens & Lusatie Marchio, cupientes non latere omnes quibus presens scriptum exhibebitur: Recognoscimus in hiis scriptis publice protestantes quod pro salute animarum incliti principis Marchionis Hermanni Patris nostri felicissime recordationis, progenitorumque suorum ac nostrorum trium quaratalium agrorum, quos Jacobus de Pasewalk in Werben Civis noster dilectus & providus sua pecunia comparavit in Villa Clince sitorum proprietatem donamus & per presentes donavimus religiosis Viris Fratribus Sancti Johannis domus Hospitalis in Werben Justo proprietatis titulo ipsos agros perpetuis temporibus libere possidendos, Renunciantes omnibus Juribus precariis servitiis & aliis quibuscumque Angariis, que nobis & nostris successoribus in posterum cedere potuerunt de iisdem. Pro quo predicti fratres unam missam diebus singulis in perpetuum servabunt & servare debent nullo die obmisso pro salute animarum omnium predictorum. Et ut hec pia nostra donacio immobilis perseveret, presenti litere sigillum nostrum duximus apponendum presentibus famosis, Comite Heinrico de Luchow, Dominis Friderico de Alvensleven, Burchardo de Berthinsleve, Bussone Eruesleve, Bussone de Milow, Henningo de Vornlanth, Christiano de Bernhardsdorff, & aliis multis fide dignis. Actum Berlin Anno Domini Millesimo CCCXVII proxima secunda feria ante Beatorum Fabiani & Sebastiani Martyrum.
Ingleichen hat der Commendator Herman von Werberge 1341 eines Conradi de Krakow stiftung bestätiget, welcher den Johanniter Rittern in Werben 16 schillinge jährlicher einkünfte in Wendemark geschenket:
Nos Frater Hermannus de Werberge Commendator Domorum Werben & Nemerove Locumtenens Reverendi Domini Fratris Bertoldi de Henneberg, generalis preceptoris Alemannie per Saxoniam, Marchiam & Slaviam ordinis sancti Johannis Jerosolimitani tenore presentium publice recognoscimus & testamur, quod strenuus vir Dns. Conradus de Krakowe Miles Dei causa in remedium animarum sue videlicet & uxoris sue Yden, ac omnium parentum ac posterorum suorum, de bonis sibi a Deo collatis libero animo & devocione integra, cum scitu & consensu filiorum suorum, videlicet Domini Conradi Sacerdotis & Canonici Brandeburgici & Hennighii de Krakowe famuli nec non omnium Heredum suorum contulit & in perpetuum donavit fratribus domus Werben ordinis supradicti redditus sedecim solidorum Brandeburgensium denariorum perpetuo possidendos, quorum quidem sedecim solidorum Heinricus Kemerick in Wendemark & sui heredes dabunt novem solidos & quatuor denarios de suo manso in campis eiusdem ville Wendemarke sito Gherardus & sui heredes dabunt septem solidos minus quatuor denariis de dimidio manso ibidem sito, Annis singulis in Festo Sancti Martini: Hij vero sedecim solidi in usum Fratrum domus predicte in subsidium prebende quod pitancia dicitur convertentur. Si quis autem Magister aut commendator prefatos redditus sibi aut domui usurpare presumpserit ipsos fratribus abstrahendo ex tunc predicti redditus antedicto domino Conrado aut suis heredibus cedent liberi & soluti. Ipse quoque Dominus Conradus & sui heredes Prefatos redditus nobis & fratribus in bono defensabunt donec proprietatem eorum a Domino Marchione acquirere valeamus. Nos igitur in recompensam predictarum Eleemosinarum exigente pia devotione quam predictus Dominus Conradus & Uxor sua Yda ad nos & ad ordinem nostrum St. habere dinoscuntur ipsos in Fraternitatem nostram recepimus & recipimus per presentes facientes eos tam in vita quam in morte una cum animabus parentum filiorum & filiarum & posterorum suorum participes omnium bonorum operum quae per ordinem nostrum fieri solent in officio divinorum. Hoc adjicientes quod Fratres domus Werben per singulos menses in ecclesia Werben vigilias & missam defunctorum pro salute animarum omnium predictorum in perpetuum sollempniter observabunt memoriam ipsius Domini Conradi & Yden Uxoris sue parentum eorum coram plebe publice faciendo. In hujus rei testimonium pro nobis & fratribus successoribus nostris sigillum nostrum una cum sigillo Domus Werben presentibus duximus apponendum Datum Werben anno Domini Millesimo trecentesimo, quadragesimo primo in die beatorum Confessorum Remigij, Germani & Vedasti.
Ferner hat Gebhart von Wansleben, denenselben einen hof mit 3 hufen in Berentorpe geschenket, welches eben die Marggräfin Anna 1319 bestätiget:
Cum sepius ea que legitimis hominum Contractibus fiunt & aguntur, propter multiplices casus rebus humanis incidentes variantur, expedit ut scripturarum autenticorum testimonio proborumque Virorum affirmatione ad perpetuam rei noticiam confirmentur. Noverint igitur universi tam presentes quam posteri ad quos presens scriptum deferetur. Quod nos Anna Dei gratia Ducissa Silesie Dominague Wratislavie divine remunerationis intuitu dimisimus fratri Gheuebardo de Wantsleve ceterisque fratribus sancti Johannis Jerosolimitani in Werben quandam curiam in Villa Berentorpe sitam cum tribus mansis ibidem in Campo jacentibus & Inpheodationem illius curie ac mansorum ad nos duntaxat pertinentem simul etiam cum omni Jure pio ad nos spectante tam in causis majoribus quam minoribus superius & inferius tam in via platee communis usque ad mansorum terminum attingente quam in via per medium mansorum usque ad finem transeunte: dimisimus etiam predicto fratri Gheuehardo de Wantsleve reliquisque predictis Fratribus prefatam curiam cum tribus mansis prefatis absque precaria, equo Pheodali, & simpliciter absque omni servitiy angariatione seu infestatione perhenniter cum libertate perpetua optinendo. Ut autem huiusmodi dimissionis contractus firmus permaneat & inconcussus, nec a quoquam queat in posterum tacite aut expresse immutari subverti vel inbrigari presens scriptum certa nostri sigilli impressione duximus roborandum, In testimonium omnium predictorum testes vero sunt: Hermannus de Wolchowe miles, Heinricus Mente burgensis in Werben & complures alij fide digni. Datum anno Domini MCCCXIX in Die Beati Nicolai.
(Jezt residirender Commendator sein des würtlichen Geheimden Etats- und Kriegs-Ministers, Hrn. von Arnim Exc. welche A. 1749 im monat Sept. eingewiesen worden.)